Европски суд за човекови права пресуди дека Турција ги прекршила правата на православни свештеници на кои им било оневозможено да се кандидираат за членови на управните одбори на верските фондации на малцинските заедници.
Судот во Стразбур утврди дека Турција го прекршила членот 9 од Европска конвенција за човекови права, кој ја гарантира слободата на мислата, совеста и вероисповедта. Ова е првпат Судот да донесе ваква одлука во случај што се однесува на припадници на грчката православна заедница. Дополнително, беше утврдена и повреда на членот 11, кој се однесува на слободата на здружување.
Тужбата ја поднеле двајца свештеници на Цариградска Патријаршија: покојниот Генадиј (роден како Николаос Мавракис) и Георгиос Касапоглу, според „Грик Репортер“.
Правниот застапник на Патријаршијата, Парис Асанакис, ја оцени пресудата како историска, истакнувајќи дека правната битка траела 15 години, најпрво пред турските судови, а потоа и пред Европскиот суд за човекови права. Според него, одлуката ја поништува позицијата што речиси еден век ја застапувала турската Генерална дирекција за фондации.
Турските власти долго време тврделе дека Договор од Лозана им забранува на православните свештеници да извршуваат управни функции во фондациите на верските малцинства. Меѓутоа, Судот утврдил дека таквото толкување нема основа ниту во закон, ниту во уредба, ниту во друг нормативен акт.
Во центарот на спорот се наоѓаат фондациите познати како „вакуфи“ – самоуправни институции со корени во исламската правна традиција, кои управуваат со верски, образовни, добротворни и општествени установи на немуслиманските малцинства во Турција, вклучувајќи цркви, училишта и болници.
Во 2008 година, по договорот меѓу тогашната грчка министерка за надворешни работи Дора Бакојани и турскиот министер за надворешни работи Абдула Ѓул, Турција усвои закон што овозможи избори за управните одбори на немуслиманските вакифи. Сепак, властите продолжиле да го ограничуваат правото на кандидатура само на мирјаните од православната заедница, исклучувајќи го свештенството.
Мавракис претходно бил член на управниот одбор на Фанарската машка гимназија како мирјанин. По неговото ракополагање за свештеник, тој повторно бил избран во истото тело, но бил отстранет од Генералната дирекција за фондации со образложение дека Договорот од Лозана не им дозволува на свештениците да вршат такви функции.
Пред Судот сè уште се во постапка уште две жалби поднесени од свештеници по слични основи.
Пресудата би можела да има последици и за Фондација на грчката болница Балакли, која управува со болница, дом за стари лица и историски манастир. Во оваа фондација не биле одржани избори уште од 1991 година.
Во својата одлука, Судот нагласи дека здруженијата создадени за заштита на културното, духовното, верското и малцинското наследство имаат суштинска улога во едно демократско општество и дека вистинскиот плурализам зависи од признавањето и почитувањето на културната, етничката и верската разновидност.
Извор: https://greekreporter.com/2026/05/28/european-court-rules-turkey-greek-orthodox-clergy-rights/ преку: https://orthochristian.com/177949.html
