На 30 септември 2026 година, викарниот епископ Хвостански Алексеј од Српската Православна Црква, во име на Неговата Светост, Српскиот патријарх Порфириј, учествуваше во одбележувањето на 110-годишнината од Кајмакчаланската битка, еден од најзначајните настани во историјата на српскиот народ во Првата светска војна.
На Кајмакчалан, во присуство на министерката за труд, вработување, борачки и социјални прашања во Владата на Република Србија, Милица Ѓурѓевиќ Стаменковски, претставници на републичките, воените и локалните власти на Србија и Македонија, претставници на дипломатскиот кор, припадници на Војската на Србија, претставници на Заедницата на Србите во Македонија, предводени од претседателот Зоран Жугиќ, како и бројни претставници на српскиот народ од Србија и други краишта, епископот Алексеј во спомен-капелата служеше помен за постраданите српски војници и освети ново ѕвоно.
На богослужбениот чин сослужуваа протојереј-ставрофор Златко Костовски, отец Александар Милановиќ, воен свештеник од Ниш, и ѓаконот Владимир Јовиќ.
Помен за српските војници беше служен и пред блиската костурница, каде што почиваат нивните земни останки. По молитвениот чин, епископот Алексеј им се обрати на присутните во име на српскиот патријарх Порфириј, зборувајќи за значењето на Кајмакчаланската битка и големината на жртвата на српските војници.
„Доаѓајќи утрово со свештен трепет и возбуда на овој горд врв, имав чувство дека се приближувам до едно посебно место, кое не е возвишено само по својата надморска височина, туку пред сè по она што се случило овде пред 110 години; по жртвата и страдањето на нашите предци кои овој суров предел го натопиле со својата крв и го посеале со своите коски“, рече епископот Алексеј.
Зборувајќи за молитвата за постраданите српски војници, епископот ги потсети присутните на Христовите зборови: „Од оваа љубов никој нема поголема, да ја положи душата своја за пријателите свои!“
Како знак на сеќавање и благодарност, на Кајмакчалан беше осветено и ново ѕвоно за спомен-капелата. „За во иднина, со својот звук од овие височини, да сведочи за нивната жртва и да повикува на молитва“, рече владиката, додавајќи дека обновениот крст треба постојано да потсетува дека „патот на нашиот народ, како и патот на секој христијанин, е неразделен од Крстот Христов – од страдањето кое води кон Воскресението“.
На крајот од обраќањето, епископот Алексеј истакна дека должност на живите е да бидат достојни на жртвата на своите предци. „Нека нивниот пример нè учи на храброст, пожртвуваност и љубов кон ближните, а нивниот спомен нека нè поттикнува да ги чуваме мирот, слободата и достоинството на секој човек“, порача викарниот епископ хвостански.
Во продолжение на свеченоста, официјалните делегации положија венци во спомен-капелата и пред костурницата, по што следеа пригодни обраќања и културно-уметничка програма.
Одбележувањето на годишнината на Кајмакчалан му претходеше престојот на епископот Алексеј во Битола и Скопје.
На 29 септември, како пратеник на Српскиот патријарх Порфириј, епископот Алексеј, благодарение на гостопримството на Неговото Високопреосвештенство митрополитот Преспанско-пелагониски Петар, посети повеќе светињи и знаменитости во Битола. Тој ги посети црквите „Свети Архангел Гаврил“, „Света маченичка Недела“ и „Свети Димитриј“ – соборниот храм, како и Старата чаршија и Широк Сокак.
Истиот ден, на Српските воени гробишта во Битола, каде што почиваат 1.321 припадник на српската кралска војска, епископот Алексеј служеше помен за постраданите српски војници, со сослужение на протојереј-ставрофор Златко Костовски, воениот свештеник Александар Милановиќ и ѓаконот Владимир Јовиќ. Пред централниот крст беа положени венци во знак на сеќавање и почит кон постраданите српски војници.
Во вечерните часови во Битола, епископот Алексеј присуствуваше на свечената академија во Домот на Армијата, која по повод 110-годишнината од Кајмакчаланската битка ја организираше Заедницата на Србите во Македонија. На академијата, на која преку пригодни обраќања, филмска проекција и културно-уметничка програма беа претставени историското значење на Кајмакчаланската битка и сеќавањето на нејзините јунаци, им се обрати и епископот Алексеј, пренесувајќи ги поздравите, благодарноста и архипастирскиот благослов на Српскиот патријарх Порфириј.
На крајот од академијата, претседателот на Заедницата на Србите во Македонија, Зоран Жугиќ, им врачи признанија и подароци на заслужни институции и поединци. Меѓу лауреатите беа и Неговата Светост, српскиот патријарх Порфириј, и епископот хвостански Алексеј. По тој повод, епископот Алексеј, во име на патријархот Порфириј, на претседателот на Заедницата на Србите во Македонија, Зоран Жугиќ, му подари икона на Милешевскиот Бел Ангел.
