Врховниот суд на Естонија на 10 јуни 2026 година, ја отфрли жалбата на претседателот на државата Алар Карис, оценувајќи ги како уставни измените на „Законот за цркви и парохии“.
Оваа легислатива им забранува на верските организации што дејствуваат во Естонија да одржуваат административни или други зависни врски со странски верски институции кои поддржуваат војна, агресија или тероризам, при што директно е насочено кон Естонската Православна Христијанска Црква (поранешна Православна Црква на Естонија на Московската Патријаршија).
Потврдата на законот од страна на 17-члениот Врховен суд не беше едногласна, бидејќи шестмина судии гласаа против, согласувајќи се со забелешките на претседателот Карис, кој е правник. Претседателот двапати одби да го потпише законот, како што известивме, тврдејќи дека неговите одредби се премногу широки, нејасни и ги нарушуваат верската слобода и слободата на здружување.
Сепак, мнозинството од судот оцени дека законот може да се толкува тесно и на начин што не води кон произволни прогони, нагласувајќи дека националната безбедност е врвна уставна вредност.
Треба да се напомене дека министерката за внатрешни работи, Игор Таро, појасни дека законот не претставува забрана на православната вера, ниту владата има намера да затвора храмови и манастири.
По одлуката, на засегнатите организации им се дава рок од шест месеци да ги изменат своите статути и да ги прекинат врските со Московската Патријаршија и Патријархот Кирил.
Исто така, властите нагласуваат дека доколку некоја организација не се усогласи, присилната ликвидација (распуштање) нема да биде донесена произволно од Министерството, туку ќе претставува крајна мерка (ultima ratio) за која ќе одлучуваат исклучиво граѓанските судови.
Во официјално соопштение, Естонската Православна Црква истакна дека одлуката на судот се темели на апстрактна уставна проценка и не ги решава практичните и сложени прашања поврзани со примената на законот. Во друг дел, Црквата остава отворена можност за жалба пред Европскиот суд за човекови права, нагласувајќи дека нејзината дејност не претставува закана за безбедноста или јавниот ред во Естонија.
Исто така, Црквата не пропушти да им се заблагодари на естонскиот претседател и на судиите кои гласаа против, за укажувањето на правните празнини во законот.
На крај, треба да се напомене дека усвојувањето на законот доаѓа во период на засилени политички притисоци и протерувања на свештеници, вклучително и поранешниот поглавар, митрополитот Евгениј, по основи на национална безбедност.
