На 5 мај 2026 година во Москва, во свечената сала на Синодската библиотека на Руската Православна Црква, се одржа презентација на грчкото издание на книгата „Повторното обединување на Киевската митрополија со Руската Православна Црква. 1676–1686 г. Истражувања и документи“.
Новото издание беше објавено на современ грчки јазик под наслов „Η επανένωση της μητροπόλεως Κιέβου με τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία (1676–1686): μελέτες και έγγραφα“. Тоа претставува превод на фундаменталното дело подготвено во 2019 година од специјалистите на Црковно-научниот центар „Православна енциклопедија“ и група водечки руски историчари под раководство на Борис Николаевич Флорија.
Книгата е посветена на еден од клучните настани во црковната историја од XVII век — повторното обединување на Киевската митрополија со Руската Православна Црква. Во изданието е собран и научно коментиран обемен корпус архивски документи, кои овозможуваат овој процес да се разгледа во историски и канонски контекст.
Отворајќи ја презентацијата, пред присутните се обрати заменик-претседателот на Наставниот комитет на Руската Православна Црква, настојател на Андреевскиот ставропигијален машки манастир, игумен Дионисиј Шљонов. Тој истакна дека во книгата се претставени документи од руски архиви, внимателно проучени и анализирани од водечки домашни научници.
Во изданието се вклучени вкупно 246 архивски документи од шест фондови на Рускиот државен архив на древни акти. Материјалите се распоредени според тематско-хронолошки принцип. Книгата завршува со истражувачка статија за формите на спомнување на црковните архијереи за време на Божествената литургија во руската и украинската традиција — од византиските обрасци до конечната кодификација на традицијата во XVIII век.
Во своето излагање, игуменот Дионисиј нагласи дека актите од 1686 година со векови биле признаени од помесните Православни Цркви, вклучително и од Константинополската Црква. Според неговите зборови, тоа се потврдува со канонските зборници, официјалните изданија на Цариградската Патријаршија од XVIII–XIX век, како и со преписката на Фанар со Руската Црква.
Советникот на Патријархот Московски и на цела Русија, протоереј Николај Балашов, истакна дека подготовката на зборникот е резултат на обемна архивска работа. Според него, важно било да не се претстават само поединечни документи, туку целиот корпус текстови, за читателот самостојно да може да ја оцени историската веродостојност на спорните тврдења за карактерот на присоединувањето на Киевската митрополија кон Московската Патријаршија.
Особено значење, како што подвлече отец Николај, има објавувањето на изданието на грчки јазик. Тоа овозможува грчкојазичната научна и црковна публика да се запознае со целосната збирка документи, а не само со селективни публикации што претходно се појавувале во контекст на црковната полемика.
Со поздравно слово пред учесниците на презентацијата се обрати и заменик-претседателот на Одделот за надворешни црковни врски на Московската Патријаршија, протоереј Игор Јакимчук. Тој им ги пренесе добрите желби на претседателот на Одделот, митрополитот Волоколамски Антониј.
Во рамките на презентацијата, игумен Дионисиј Шљонов имаше излагање на тема: „Кон прашањето за ‘правото’ или ‘дозволата’ за хиротонија во дискусијата за повторното обединување на Киевската митрополија со Руската Православна Црква“.
Во дискусијата учествуваа црковни и световни научници, специјалисти од областа на историјата на Црквата, византологијата, канонското право, филологијата и богословието. Меѓу говорниците беа протојереј Валентин Асмус, јереј Михаил Желтов, јереј Павел Ермилов, З. Е. Оборнева, Атанасиј Зоитакис, А. И. Солопов, К. А. Максимович, како и раководителката на Грчкиот културен центар во Москва, Теодора Јаници.
Претставеното издание ја продолжува научната работа за осмислување на настаните од 1676–1686 година и нивното значење за црковната историја. Претходно, зборникот беше претставен во 2020 година на Киевската духовна академија, а во 2021 година — на конференцијата на Синодската библиско-богословска комисија „Светското Православие: првенство и соборност во светлината на православното вероучение“ во Храмот Христос Спасител.
Објавувањето на грчкото издание има особено значење во услови на продолжени дискусии за канонскиот статус на Киевската митрополија и одлуката од 1686 година. Собраните документи во книгата овозможуваат ова прашање да се разгледа врз основа на историски извори, а не низ призмата на политички оценки, туку врз темел на архивски сведоштва, црковна традиција и канонска анализа.
Учесниците на презентацијата истакнаа дека објавувањето на книгата на грчки јазик го прави овој важен комплекс историски документи достапен за поширока меѓународна публика и придонесува за подлабок и поодговорен разговор за црковната историја, канонското преемство и единството на Православието.
