Во присуство на архиепископот Атински и на цела Грција г.г. Јероним, попладнето во вторникот, на 18 ноември 2025 година, во Атина се одржа свеченото отворање на Меѓународниот симпозиум по повод 1700 години од свикувањето на Првиот вселенска собор, со наслов: „Значењето и актуелноста на Првиот Вселенски собор“, што го организира Богословскиот факултет на Атинскиот Национален и каподистриски универзитет.
Свеченоста се одржа во големата сала на Атинскиот универзитет. Архиепископот Јероним беше пречекан од управата на факултетот, а присуствуваа, исто така, и: митрополитот Лаодикиски г. Теодорит – директор на Канцеларијата на претставништво на Цариградската Патријаршија во Атина, митрополитот Гвинејски г. Георгиј – претставник на патријархот Александриски и на цела Африка г.г. Теодор во Грција, архимандритот Јероним – егзарх на Пресветиот Гроб во Атина, повеќе митрополити, поранешниот вицепремиер г. Евангелос Венизелос, академици, почесни професори, генералниот директор на Радиото на Црквата на Грција, клирици и верен народ.
Свеченоста ја отвори ректорот на Националниот и каподистриски универзитет во Атина г. Герасимос Сиасос. Потоа следеше поздравниот збор на Архиепископот, по што беа прочитани пораките на Цариградскиот Патријарх г.г. Вартоломеј, Александрискиот Патријарх г.г. Теодор, на Ерусалимскиот Патријарх г.г. Теофил, како и поздравот збор на деканот на Богословскиот факултет на Универзитетот, г. Емануил Карагеоргудис.
Потоа, своето излагање на тема: „Првата Вселенска Собор: Темел на верата, израз на соборноста, вечна сведоштва за единството“ го прочита Митрополитот Филаделфиски г. Мелитон.
Свеченоста заврши со химни од празникот на светите Отци на Првиот вселенска собор.
Во продолжение го пренесуваме поздравното слово на архиепископот Атински Јероним:
Како што е добро познато, Ариј, потпирајќи се врз погрешни толкувања на Светото Писмо, на логички, рационалистички аристотеловски заклучоци и филозофски толкувања на догматите, „го намали Единиот од Троицата, Синот и Логосот Кој е Бог“, негирајќи ја „едносуштноста“ на Синот со Отецот и „севечноста“ и „непроменливоста Негова“. На тој начин, Ариј го негираше и учењето за Света Троица, но и „незамисливото Таинство“ на вочовечувањето на Предвечниот Син и Логос Божји, Божественото Воплотување. Според Ариј, Господ Исус Христос на крајот беше „човек“, дури и ако беше „релативно совршен“, сепак „човек“, а тоа беше спасително недозволиво и опасно. Зашто, како што забележува свети Григориј Богослов: „Она што не е примено (од Бога), не е излекувано. А она што се соединува со Бога, тоа и се спасува.“ Со други зборови, целта на Воплотувањето на Логосот Божји е спасението на човекот, и затоа само Бог може да нè спаси, а не „создадено битие“ или нешто „помеѓу“.
За да се спротивстави на страшната аријанска ерес и на нејзините богословски и спасителни последици за човечкиот род, Црквата се собра на Вселенски собор во Никеја, во Витинија, во 325 година, по иницијатива на блажениот цар Константин, и ја објави својата Вера во познатиот „Никејски символ на верата“. Несомнено, Соборот во Никеја претставуваше врвно случување од древната Црква, со трајна вредност и значење за Православната Црква и нејзината теологија, не само за минатото, туку и за сегашноста и иднината.
Најпрвин, прочуениот теолошки термин од Никеја, особено во формата што ја доби со Соборот во Константинопол во 381 година – познатиот „Никео–Цариградски символ на верата“ – претставува потврда на теолошката вистина, верата и самосвеста на Евангелието и на Црквата пред големиот предизвик од аријанската ерес, која ја оспоруваше божественоста на Синот и Логосот и, последователно, едносуштноста на Светата Троица. Теолошката вистина за едносуштноста на трите Личности на Света Троица оттогаш останува непоколеблив столб на исповедањето на правата вера, односно на верата на Православната Црква.
Соборот во Никеја, исто така, отвори нов период за соборниот живот и историјата на Црквата преку воспоставувањето на Вселенските Собори како највисоки органи за расправа и решавање на прашања од вселенско значење и важност, но и преку отфрлањето на практиката на барање апсолутен и општ авторитет од „еднолични органи“ или лажни собори. Авторитетот на Вселенските Собори е органски поврзан со продолжувањето на преданието на Црквата и прифаќањето и признавањето на одлуките на Соборите од целината на Православната Црква.
Исто така, Никеја не беше исклучиво внатрешноцрковно случување, туку врвно сведоштво на „политичка теологија“, зашто Цар Константин суштински ѝ ја довери на Црквата „идеолошката и вредносна“ обединетост на разновидната и разнородна империја, возвишувајќи го прашањето за „политичкото единство“ во прашање на „единство на верата“. Околу оваа идеја се изгради целокупното единство на империјата, што доведе до чудото на „илјадагодишното византиско постоење“.
1700-годишнината од свикувањето на Првиот вселенски собор нè потсетува на архетипите, на преданието на Црквата и на нејзината непрестајна борба против повремените изопачувања и погрешни толкувања на апостолската вера. Убеден сум дека овој меѓународен научен симпозиум на прочуениот Богословски факултет на Националниот Универзитет во Атина ќе придонесе за истакнување на значењето и актуелноста на Првиот вселенски собор за сведоштвото на Црквата, не само во изминатите седумнаесет векови, туку и денес и во иднина.
На крај, ги поздравуваме организаторите на Симпозиумот, повикувајќи ја врз уважените и угледни учесници животворната благодат и вдахновението на Пресветиот, Таинствен и Мудроуправителен Дух „за право управување на словото на вистината“.
Со усрдни молитви,
Архиепископ Атински и на цела Грција
Јероним
