Светиот архијерејски синод на Православната Црква во Америка на 28 април 2026 година усвои официјални „Насоки за користење на социјални медиуми за свештенство и мирјани-раководители“, за примена во целокупниот живот на Црквата.
Насоките се однесуваат на свештенството, вработените и мирјанските раководители што служат во епархиите, парохиите, манастирите, богословиите и институциите на Православната Црква во Америка. Тие исто така им се препорачуваат на сите што учествуваат во пастирскиот живот и јавното сведоштво на Црквата, вклучително и свештеничките сопруги, монаштвото, членовите на парохиските совети, младинските раководители, наставниците и другите што ја претставуваат Црквата во своите заедници.
Препознавајќи ја сè поцентралната улога на дигиталната комуникација во современиот живот, насоките имаат цел да поттикнат одговорно, исполнето со љубов и христоцентрично учество на социјалните медиуми и другите интернет-платформи. Во документот се нагласува дека христијанското сведоштво не се однесува само на она што се кажува лично, туку и на она што се пишува, споделува и дискутира на интернет.
Насоките не се замислени првенствено како ограничувања, туку како пастирски и духовен ресурс втемелен во долгогодишното црковно разбирање на говорот, однесувањето и христијанското сведоштво. Повикани на мудроста на светите отци, документот ги потсетува верните на зборовите на ава Пимен: „Често сум се каел што сум зборувал, но никогаш што сум молчел.“
Во време кога дигиталната комуникација често ги наградува непосредноста, реакциите и поделбите, Црквата е повикана да сведочи на поинаков начин: говорејќи ја вистината со љубов, пројавувајќи трпение и воздржаност и откривајќи го Христовиот мир дури и во интернет-дискусиите.
Светиот Синод им ги препорачува овие насоки на верните на Православната Црква во Америка со надеж дека тие ќе послужат како корисна алатка за поттикнување внимателна комуникација со почит и верно христијанско сведоштво во дигиталната сфера.
Во продолжение го приложуваме преводот на овој документ.
Насоки за користење на социјални медиуми за свештенство и мирјански раководители
Одобрени од Светиот Синод на Епископи на 28 април 2026 година
Вовед
Социјалните медиуми се значаен дел од реалноста во денешниот свет. Тие можат да влијаат врз начинот на кој разговараме едни со други, како споделуваме идеи, како го гледаме светот околу нас и особено како светот нè гледа нас. Стана очигледно дека деловниот модел што стои зад овие платформи често наградува огорченост и поделби — можеби нè влече кон реакционерни однесувања кои моментално носат задоволство, но се спротивни на духот на Евангелието.
Како христијани, а особено како свештенослужители и мирјани-раководители, повикани сме да ја користиме секоја алатка — вклучително и дигиталните — на начин што ќе го обликува Христос во нас, наместо да го создава духот на поделба (diabolos) кој нè разединува. Прашањето не е само што треба да избегнуваме на интернет, туку и како можеме да бидеме живо сведоштво на Христовата љубов, трпение и вистина во дигиталниот свет.
Последиците од нашето однесување на интернет се многубројни — пастирски, црковни и правни. Практикувањето на личната одговорност е од најголема важност, особено за оние што се наоѓаат на раководни позиции во Црквата. Игнорирањето на заедничката природа на Црквата и сопствената лична одговорност може да ја доведе во опасност Црквата и нејзините многубројни служби. Иако овие насоки не се наменети да ја ограничат личната слобода на изразување на корисниците на социјалните медиуми, тие имаат за цел да дадат насока и да ја подигнат свеста за одговорноста што ја носат поединците во начинот на кој ја претставуваат Црквата пред светот. Тие се компас што ни помага да се движиме меѓу крајностите — да ги користиме социјалните медиуми на начин што го зацврстува нашето сведоштво, ги штити нашите заедници и го одразува Христовиот мир.
Кога луѓето се среќаваат со Православната Црква на интернет, тие често решаваат — за само неколку секунди — дали некогаш ќе посетат некоја од нашите парохии. Често велиме: „Дојди и види“, а нашето присуство на интернет често одредува дали многумина воопшто ќе го направат тој прв чекор. Нашата цел е да ја говориме вистината со љубов, да бидеме пример за покајание и благодат и да ги повикуваме другите да ни се придружат во молитвата и заедницата. Следејќи ги следните практики, можеме да ги постигнеме овие цели.
Овие Насоки се однесуваат на свештенството, вработените и мирјанските раководители на Православната Црква во Америка, вклучително и оние што служат во епархии, парохии, манастири и црковни институции. Тие треба да се толкуваат и применуваат во согласност со Статутот на Православната Црква во Америка и со авторитетот на епархискиот епископ.
Најдобри практики за користење на социјални медиуми во Православната Црква во Америка
I. За лична употреба
А. Свештенички идентитет и пастирска одговорност
Свештенослужителите, по дефиниција, се претставници на едно поголемо црковно тело и секогаш треба да се однесуваат имајќи го тоа предвид. Постои единствен однос на моќ меѓу свештенството и луѓето со кои тие имаат пастирски однос, па затоа свештенослужителите имаат посебна одговорност да внимаваат како комуницираат со тие луѓе. Свештенството исто така мора да биде свесно дека нивните јавни комуникации не треба да го поткопуваат црковното единство или да предизвикуваат збунетост меѓу верниците.
Б. Транспарентност и лична одговорност
Бидете отворени и искрени за тоа кои сте кога комуницирате. Православната Црква во Америка очекува лична расудливост и одговорност при користењето на социјалните медиуми. Анонимноста на социјалните медиуми не ослободува од лична или заедничка одговорност.
В. Трајност и опфат на интернет-комуникацијата
Сите интернет-објави се трајни и, и покрај секој обид да се избришат, тие сè уште можат да се најдат на интернет. Секоја објава на социјалните медиуми треба внимателно да се разгледа и процени пред објавување, а лицето што ја објавува мора да го разбере нејзиното влијание и достапност надвор од предвидената публика.
Г. Стандарди на однесување
Не учествувајте и не коментирајте однесувања, коментари или забелешки што претставуваат вознемирување, закани, заплашување, етнички навреди, лични навреди, порнографија или непристојност. Лични напади врз луѓе врз основа на раса, пол, изглед, верска припадност или кое било друго однесување забрането со закон исто така се забранети преку каналите на социјалните медиуми. Свештенството и мирјанските раководители мора да избегнуваат и однесување што може да предизвика соблазна кај верниците или да ја намали веродостојноста на сведоштвото на Црквата.
Д. Говор во врска со Православната Црква во Америка и други Цркви
Коментарите за Православната Црква во Америка или за други Цркви треба да се даваат со почит, без озборување, исмевање, клеветење или навредување на кој било начин. Дури и кога се изразува несогласување, таквата комуникација треба да биде умерена, исполнета со љубов и со почит кон црковниот поредок. Во ситуации што вклучуваат јавни контроверзии поврзани со Црквата, свештенството и мирјанските раководители треба да се воздржат од јавни коментари и да им препуштат на надлежните црковни власти да се изјаснат.
II. За претставници на Православната Црква во Америка
А. Овластување и официјално претставување
Само лица што се официјално назначени можат да користат социјални медиуми за да зборуваат во име на Црквата или на некоја црковна институција во официјален капацитет. Кога назначените лица користат социјални медиуми за комуникација во име на Црквата, тие треба јасно да се идентификуваат како вработени или волонтери.
Б. Личен говор и задолжителни огради
Ако некој не е официјално овластен да зборува во име на Православната Црква во Америка, мора да користи ограда дека изнесеното претставува лично мислење, а не став на Црквата, кога учествува во разговори на каналите на социјалните медиуми на Православната Црква во Америка.
Примери за такви огради:
* „Работам за Православната Црква во Америка, но ова е мое лично мислење.“
* „Не сум официјален портпарол, но моето лично мислење е…“
Ова барање обезбедува другите лесно да можат да ја разликуваат официјалната позиција на Црквата или нејзиното раководство од ставовите на нејзините вработени или волонтери.
В. Доверливост и чувствителни прашања
За лична заштита и заштита на Православната Црква во Америка, забрането е преку внатрешни или надворешни канали на социјалните медиуми да се дискутираат доверливи прашања, правни прашања надвор од контекстот на адвокатско-клиентската доверливост, судски постапки или финансиски прашања што не се јавно објавени. Доверливи информации вклучуваат сè што е означено како доверливо или информации што не се достапни за јавноста.
Г. Приватност и почитување на личноста
Почитувајте ја личната приватност, приватноста на соработниците и приватноста на организацијата, така што нема да давате лични или доверливи информации преку социјалните медиуми без дозвола. На вработените или волонтерите им е забрането да споделуваат преку социјалните медиуми нешто што може да ја наруши личната приватност или претпоставката за доверливост на друг вработен или волонтер.
Д. Интелектуална сопственост и правилна употреба на содржини
Не ги прекршувајте законите за авторски права и правична употреба и не плагирајте туѓи дела. Побарајте дозвола за користење материјал создаден од друго лице.
Ѓ. Правилна употреба на црковните системи и средства
Не користете ги електронските адреси на Православната Црква во Америка или официјалните канали на социјалните медиуми за лични цели.
Е. Користење логоа и заштитени симболи
Користењето на логото на Православната Црква во Америка и други заштитени симболи е забрането без посебна дозвола од Канцеларијата на Митрополитот.
Ж. Пријавување и последици
Секое прекршување на овој Кодекс на однесување на Православната Црква во Америка треба да се пријави до Канцеларијата на Митрополитот или до епархиските власти. Прекршувањата може да резултираат со дисциплински мерки и/или прекин на работниот однос, волонтерската поврзаност или можностите за служба. Одлуките за прекршувањата се донесуваат во согласност со важечката црковна власт и утврдените постапки на Православната Црква во Америка.
З. Локална примена
Епархиите, парохиите, манастирите и другите црковни институции треба да усвојат политики за социјални медиуми слични на овде наведените.
Заклучок
Целта на овие Насоки не е да го ограничат слободното користење на социјалните медиуми. Напротив, тие имаат цел да ги поттикнат највисоките стандарди на однесување кај свештенството и мирјанските раководители и да ги заштитат Црквата и корисниците од злоупотребата на овие платформи. Ако се почитуваат основните правила на пристојност, учтивост и соодветност, социјалните медиуми можат значително да ја подобрат меѓусебната поврзаност на Црквата. Овие политики можат да бидат ефикасни само доколку се следат и почитуваат од сите во Црквата што користат социјални медиуми.
Во исто време, свештенството и мирјанските раководители, доколку така одлучат, се охрабруваат позитивно да ги користат социјалните медиуми — за да сведочат за Евангелието, да го споделуваат животот на Црквата и да ги повикуваат другите во литургискиот и светотаинскиот живот во Христа.
Најдобри практики за социјални медиуми — Насоки за заштита на младите
Сите релевантни Политики, стандарди и процедури (PSP) усвоени од Православната Црква во Америка за заштита на младите се применуваат и при користење на социјалните медиуми. Секое прекршување на PSP преку социјалните медиуми има иста тежина како да е извршено лично и непосредно. За повеќе информации, видете ги PSP, кои можат да се најдат на веб-страницата на Православната Црква во Америка.
Нашите парохии се јавни простори. Сепак, нашите парохјани имаат разумно очекување за приватност. Се препорачува на лесно достапно место да се постави известување дека фотографиите ќе се користат на социјалните медиуми. Ако родител/старател сака да се откаже од користењето на слики, треба да се дадат инструкции со кого да контактира за да ја искористи таа можност.
Дополнително, ниту еден возрасен не треба да биде дел од група на социјални медиуми иницирана од младите. Не смее да се врши советување на млади преку социјални медиуми. Ако се користат социјални медиуми за комуникација меѓу млади и возрасни, најмалку двајца возрасни кои не се роднини мора да бидат присутни на платформата, а родителите/старателите на младите мора да имаат целосен пристап за следење на комуникацијата. Не смее да има анонимни или приватни објави или комуникации меѓу возрасни и малолетни деца.
Мора да се покажува најголема чувствителност и внимателност при комуникација со млади преку какви било дигитални или социјални медиуми. Особено, комуникацијата со малолетници мора да се одвива транспарентно и во групна средина (не преку лична комуникација еден-на-еден). Ако е потребно да се испрати индивидуална порака на малолетник надвор од јавен простор, вклучете уште еден возрасен или родител во комуникацијата. Не започнувајте личен однос (како „пријателство“ преку личен профил) со малолетник.
Извор: https://www.oca.org/news/headline-news/holy-synod-issues-updated-social-media-guidelines2026
