На 92-годишна возраст, утрото на среда, 1 октомври 2025 година, се упокои митрополитот Родостолски на Цариградската Патријаршија г. Хризостом (во светот Панајотис Анагностопулос), една од најсветлите и најучени личности на Света Гора и на современото Православие – известува „Вима Ортодоксиас“.
Неговото упокојување означува крај на една епоха, бидејќи тој беше поврзувачка алка меѓу постарата и поновата генерација атонски отци, како и автентичен толкувач на атонската псалтичка и духовна традиција.
Од Источна Тракија на Атос – Живот посветен на Бога
Блаженоупокоениот архиереј е роден во 1933 година во селото Анагeнниси, Серес, како син на свештеникот Николаос Анагностопулос, бегалец од Источна Тракија. Неговото детство беше поврзано со црковниот живот и со светите книги – нешта што го обележаа неговиот натамошен животен пат.
По завршувањето гимназија во Сидерокастро и Серес, во 1950 година замина на Света Гора, каде што се вклучи во атонското братство, а една година подоцна беше замонашен. Во Атонијадската црковна школа се школуваше од 1953 до 1956 година, а од 1956 до 1958 година служеше како секретар на Светата Општина на Света Гора.
Потоа следуваа студии на Богословскиот факултет на Халки (1958–1962). Од 1963 до 1988 година служеше со посветеност како професор, а потоа и како управител на Атонијадата, формирајќи генерации свештеници и монаси.
На 22 април 1978 година беше ракоположен за титуларен епископ Родостолски во Патријаршискиот храм „Св. Георгиј“ во Фанар од митрополитот Халкидонски Мелитон, во присуство и на други значајни архијереи, меѓу кои и тогашниот митрополит Филаделфиски Вартоломеј, сегашен Цариградски патријарх.
Неговата пастирска служба се одликуваше со духовна јасност, трезвеност и педагошки пристап во црковните прашања. На 10 јануари 2023 година, само неколку години пред неговото упокојување, беше унапреден во активен митрополит – признавање на неговата долготрајна и непроценлива служба за Цариградската патријаршија и за Црквата воопшто.
Писмено дело – Сведоштво на живот и вера
Духовното наследство на митрополитот Родостолски е оставено во бројни значајни списи, преку кои ја претстави животната реалност, искуствата и личностите на Света Гора. Неговите дела, како „Жед и благодат на Атос“, „Писма и песни на Атос“, „Ликови и настани на Атос“ и „Еве го папизмот“, претставуваат непроценливи сведоштва за духовниот живот и историјата на атонската заедница.
Со проникливо пишување и богословска чувствителност, тој не само што бележеше настани, туку и духовни искуства, откривајќи ја секојдневната аскетска реалност на монасите, догматските последици од нивните избори и непрекинатата врска на православната традиција со современиот свет.
Последниот автентичен толкувач на атонската псалтика
Освен со своето книжевно дело, митрополитот Хризостом беше извонредна фигура и во атонската псалтичка традиција. Беше ученик на атонскиот монах Андреј Теофилопулос, а потоа на големиот музичар Мелетиј Сикиотис, стекнувајќи длабоко знаење и чувствителност кон византиската музика.
Тој беше слушател и понекогаш сослужител во пеењето со големи псалти како отец Дионисиј Фирфирис, ѓакон Јован Јоасафаис и Роман Ватопедски. Преку тоа искуство се издигна во „ковчег“ на атонската псалтика, особено на традицијата оформена кон крајот на XIX и почетокот на XX век.
Неговите аудио-снимки на литургиски атонски напеви, како „Симмеикта“ во „Атонски антологии“ (CD 15–16), денес претставуваат драгоцено наследство и референтна точка за истражувачите и псалтите.
„Жива книга“ на атонската традиција
Блаженоупокоениот архиереј живееше во Лавриотската ќелија „Сите Свети“ близу до Св. Нил. Неговиот секојдневен живот беше обележан со исихастичко смирение, молитва, читање и служба на традицијата. Сите што го познаваа зборуваат за човек длабоко смирен и истовремено високо образован, кој ја спојуваше строгоста на монашкиот живот со радоста на духовното сведоштво.
Дури и во поодминати години продолжи да поучува, пишува и пее, претставувајќи жива врска со духовната традиција на Атос. Неговиот придонес во разбирањето и ширењето на атонската псалтика е клучен и веќе признат и во црковни и во академски кругови.
Неговото наследство и денот по неговото упокојување
Упокојувањето на митрополитот Родостолски Хризостом остава ненадоместлива празнина, но и огромно духовно богатство за Православието. Неговото дело – писмено и усно – неговото поучување и неговите толкувања на византиската музика ќе бидат точка на упатство за идните генерации монаси, свештеници и истражувачи.
Неговата опело ќе биде отслужена во наредните денови со присуство на претставници на Црквата на Грција, на Цариградската патријаршија и на мноштво верници кои го сакаа и беа духовно раководени од неговата личност.
Хризостом Лавриотис беше нешто многу повеќе од еден архиереј: тој беше „духовен отец“ за генерации православни и еден од последните големи претставници на традицијата што трае со векови. Неговиот глас ќе одекнува низ вековите преку неговите дела и химни, потсетувајќи дека традицијата не е минато, туку жива присутност.
