На 10 јуни 2026 година, на навечерието на празникот на светите апостоли Вартоломеј и Варнава, според григоријанскиот календар, кога Цариградскиот патријарх Вартоломеј го слави својот именден, беше отслужена празнична Вечерна богослужба, на која Бугарскиот патријарх Даниил го произнесе следното слово, во присуство на Цариградскиот патријарх Вартоломеј и Романскиот патријарх Даниел.
Ваша Светост, возљубен во Христа брате и сослужителу,
Ваша Светост, патријарху Данииле,
Ваше Високопреосвештенство, архипастиру на оваа богоспасувана епархија,
Ваши Високопреосвештенства и Преосвештенства, возљубени во Господа браќа архиереи,
Сечесни отци,
Почитувани претставници на власта и општественоста,
Благословен народе Божји,
Пред неколку месеци ја остваривме нашата прва мирна братска посета на Фанар, во дворовите на светата Константинополска Вселенска патријаршија. По тој повод пристигнавме во Цариград заедно со нашите возљубени браќа – Високопреосвештените митрополити на светата Бугарска Православна Црква, за да ја исполниме својата света и црковна должност кон Константинополската Црква, која историски е наша мајка, од која нашите предци ја примија спасителната светлина на православната вера. Таа посета, според признанието на сите, се покажа како благословена и плодотворна. Дојдовме во дух на љубов и мир и ја најдовме истата таа љубов и истиот тој мир. Го прославуваме Сесеблагиот Бог, Кој тогаш благоволи да ни дарува мигови на вистинско општење во Христа, на братољубие и црковно единство, кои ќе останат неизбришливи и длабоко врежани во нашето сеќавање.
Во текот на еден од нашите разговори, Ваша Светост, со својствената за Вас братска срдечност, благоволивте да го поканите нашето смирение оваа година да присуствува на островот Имброс по повод оваа двојна радосна свеченост: споменот на светиот славен апостол Вартоломеј, на чиј ден го празнувате својот именден, како и јубилејот на Вашето триесет и петгодишно патријаршиско служење на Константинополскиот престол. Тогаш ми споделивте дека особено би се радувале ако оваа двојна со радост исполнета свеченост ја одбележиме заедно со нашиот возљубен брат, Неговата Светост, Романскиот патријарх Даниил. И кога подоцна испративте во Бугарија патријаршиска делегација, придружувана од месниот архипастир – Високопреосвештениот митрополит на Имброс и Тенедос Кирил, побрзав да одговорам дека за мене учеството во денешната свеченост ќе биде особена радост и чест.
И ете, денес, заедно со нашиот собрат, Неврокопскиот митрополит Серафим, се наоѓаме овде – во Вашето родно место, на прекрасниот остров Имброс, собрани во овој великолепен храм на свети Георгиј, во Вашето родно село Свети Теодори, за да го почитуваме споменот на светите апостоли Вартоломеј и Варнава, но и да го покажеме нашето уважување лично кон Вас, Ваша Светост.
Пред малку, на великата вечерна богослужба, ја слушнавме вдахновената химна на Црквата: „Со мрежата на својот јазик, богогласен апостоле, ги изведе од бездната на суетата и тешкото безбожие краиштата на светот и преку верата ги приведе кон Христа Бога…“. И ние, отфрлајќи ги преку верата суетата и безбожието на сегашниот свет, со една уста и едно срце вознесуваме молитви кон Сесеблагиот Бог за здравјето, долговечноста и боговдахновеното утврдување на Вашата Светост, за ова свето и благословено место и за неговиот благочестив народ – православните христијани на Имброс, за Вашите сродници и за сите оние што Ве опкружуваат со љубов, почит и синовска преданост.
Денес се наоѓаме на островот на кој сте се родиле, каде што за првпат сте ја вкусиле радоста од учеството во светата Божествена Литургија и каде што сте научиле да читате и да пишувате. Не е случајно ниту тоа што се наоѓаме токму во овој свет храм, во кој на 8 мај 1940 година сте го примиле светото Крштение со името Димитриос и сте се облекле во Христа и сте се причестиле со совршените блага на нашата непорочна православна вера.
Тука сте ги добиле првите поуки за црковниот живот и благочестието од Вашите благоговејни родители, блаженоупокоените Христо и Меропи, и од блаженоупокоениот отец Астериј. Вечен и незаборавен нека биде споменот на сите нив! Тука, веруваме, за првпат биле посеани и воспитани оние добродетели што и до ден-денес ја одликуваат Вашата личност: едноставноста, гостопримството, непринудената љубов кон ближниот и длабоката преданост кон вековното предание на Црквата. Затоа со полно право исповедавте во едно свое интервју: „Јас сум потомок на Имброс и по тело и по дух“ (27 јуни 2011 година). И навистина, тоа признание не е само спомен за родниот крај, туку израз на длабока духовна врска со местото, луѓето и традицијата што ги обележале првите чекори на Вашиот животен пат.
Тука, во овој свет храм, пред точно шеесет и пет години, на 12 август 1961 година, бил извршен Вашиот монашки постриг. Следниот ден, за време на Вашето ѓаконско ракополагање, го добивате името Вартоломеј.
Еден од најистакнатите Ваши сонародници, чие име промислително Ви го дал при Вашето ракополагање Вашиот блаженоупокоен старец, учениот архимандрит Вартоломеј Кутлумушки, во своето „Историско описание на островот Имброс“ ги напишал следниве забележителни зборови: „Народот на Имброс… е даровит, благонаравен и приемчив кон секаков вид образование“ (Константинопол, 1845, стр. 69). Ова сведоштво, запишано пред речиси два века, како особено красноречиво да наоѓа потврда во Вашата личност. Зашто природните дарби и добродетели на народот на островот Имброс, кои кутлумушкиот монах подробно ги опишува, кај Вас се соединуваат со христијанско воспитување, црковна образованост и долгогодишно дејствено служење на Црквата. Така овој мал остров во Егејското Море, кој низ вековите му дал на Православието и на народот достојни клирици, учени луѓе и добротвори, се удостои да ѝ го подари на славната Константинополска Црква нејзиниот патријарх, прв по чест меѓу богољубивите претстојатели на Помесните сестрински православни цркви.
Така, на 22 октомври 1991 година, по упокојувањето во Господа на Вашиот блаженоупокоен претходник, патријархот Димитриј (избран за патријарх како митрополит на Имброс и Тенедос), Светиот Синод Ве избра на Константинополскиот патријаршиски престол. Уште од самиот тој миг јасно сознававте дека патријаршиското служење не е привилегија, туку крст, жртва и одговорност. Затоа и во Вашето слово при интронизацијата нагласивте: „Го примаме крстот на свети Андреј Првоповикани како продолжение на искачувањето кон Голготскиот рид, за да се сораспнеме со Господа и со Неговата сораспната Црква и да ја чуваме светлината на Воскресението“ (2 ноември 1991 година). Преземајќи ја одговорноста за управувањето и кормилото на духовниот брод на великата Христова Црква, добро ги сознававте тешкотиите, искушенијата, предизвиците и товарот што неизбежно го придружуваат служењето на Константинополскиот патријарх. И сепак, потпирајќи се на Божјата промисла и на Господовата благодат, со усрдност го прифативте овој тежок крст на патријаршиското служење и во текот на триесет и пет години ѝ служите на Црквата со преданост, постојаност и неуморна грижа.
Добро познати се зборовите на преподобниот Паисиј Светогорец, кој, кога дознал за Вашиот избор, рекол: „Бог го избра вистинскиот човек за вистинското место во вистинското време“. Овие зборови, едноставни по својот израз, но длабоки по својата содржина, на особено успешен начин ги изразуваат чувствата и надежите што многу православни верници ги поврзуваа со Вашиот избор.
И бидејќи спомнуваме еден современ светител на Црквата, дозволете ми да споделам уште една мисла. Ако некој нè праша што го сметаме за најзначајно достигнување на Вашето триесет и петгодишно патријаршиско служење, покрај, се разбира, Вашите многубројни и добро познати заслуги, би одговориле дека едно од најдрагоцените духовни наследства на овој период е признавањето и соборното прославување на мноштво нови светители на Православната црква, како новопросиени и светлозарни ѕвезди на нејзиниот духовен небосклон.
Во текот на овие триесет и пет години од Вашето патријаршиско служење, во месецословот на Црквата беа приброени повеќе од шеесет новозасветлени Божји угодници. Мнозина од нив се особено познати и почитувани и од благочестивиот бугарски народ, кој ја љуби светоста: преподобните Порфириј Кавсокаливит, Паисиј Светогорец, Јаков Цаликис, Никифор Прокажениот, Софрониј Сахаров, Јосиф Исихаст, Ефрем Катунакиски и многу други, чие молитвено застапништво со цврста надеж во Бога го бараме. Зашто светителите се најдрагоцениот плод на животот на Црквата. Храмовите, институциите, иницијативите и различните дела несомнено имаат свое значење; но токму светителите се оние светлозарни патеводители – или, поточно, „небопокажувачи“ – кои во секоја епоха сведочат за живото присуство и благотворното дејство на Светиот Дух во телото на Црквата. Затоа препознавањето на Божјото сведоштво за нив, нивното прославување, молитвеното општење со нив, подражавањето на нивната вера и на нивниот начин на живот, служат за нашето лично приопштување кон Божјата слава и за нашето утврдување во Богочовечкото тело на Црквата, која е родителка на светоста. Убедени сме дека овој богoизбран собор од современи светители, прославени и признаени од Црквата во годините на Вашето светољубиво патријаршиско служење, непрестајно се моли пред Господа за Вашата Светост, го укрепува и поддржува Вашето многутрудно и одговорно служење, а исто така ја закрилува и целата земна, воинствувачка Црква на нејзиниот пат низ овој тежок и со искушенија исполнет век.
Ваша Светост,
Дозволете ми од длабочината на своето срце да Ви заблагодарам за братската покана денес да бидеме овде, на овој благословен остров, заедно со нашиот возљубен брат, Неговата Светост, Романскиот патријарх Даниил, и да ја споделиме радоста на месната Имброска црква и на Вашите духовни чеда.
Нашето присуство овде не е само израз на почит кон Вашата личност. Тоа е пред сè сведоштво за единството на Православието, за братското општење меѓу светите Божји Цркви и за нашиот заеднички пат преку „врските на мирот“ (Еф. 4, 3). А утре, собрани околу заедничката Чаша на светата Евхаристија, ќе Го прославиме Троичниот Бог по повод светоносниот спомен на светите апостоли Вартоломеј и Варнава, истовремено обновувајќи ги врските на нашето општење во Христа и заедничкото сведоштво на нашите Цркви пред современиот свет.
Го молиме Сесеблагиот Бог, по молитвите на Неговата Пресвета Мајка, на Вашиот небесен покровител – светиот апостол Вартоломеј, на светиот апостол Варнава, на свети Лука, архиепископ Симферополски, и на сите светии, да Ви дарува крепко душевно и телесно здравје, непрестајна радост и духовно ликување во Господа, мир ослободен од секакви смутови, духовно просветлување и сила одозгора, за уште многу години да продолжите со своето благословено служење за доброто на Константинополската Црква и за сеправославното единство.
На многу, благословени, мирни и доброплодни години, Ваша Светост!
Храм „Св. Георгиј“, село Свети Теодори, остров Имброс
10 јуни 2026 година
Извор: https://bg-patriarshia.bg/news/slovo-na-balgarskia-patriarh-daniil-na-vechernyata-na-prazni
